Найахы учаастактаа5ы балыыьата

 

        А5а дойду сэриитин бириэмэтигэр сэрии уонна сут-кураан тµмµктэригэр Найахы нэьилиэгэ Уус-Алдан оройуонугар Баата5ай нэьилиэгин кэнниттэн сэллик ыарыы кµµскэ тар5аммыт нэьилиэгинэн буолбута. Ол кэмнэ нэьилиэк сэбиэтин бэрэссэдээтэлэ Заровняев Аммос Филиппович этэ. Республика Министрдэрин Сэбиэтигэр отчуоттаппыттара уонна комиссия ыытан нэьилиэнньэ оло5ун-дьаьа5ын чинчиттэрбиттэрэ. Ол тµмµгэр нэьилиэнньэ5э элбэх чэпчэтиилэр оноьуллубуттара, урут ханнык да эмп тэрилтэтэ суох нэьилиэгэр 1946 сыл фельдшерскэй-акушерскай пууну аьар туьунан уураах тахсыбыта. Нэьилиэнньэни барытын туруоран, норуодунай тутуу быьыытынан 10 хостоох, ол иьигэр ыарыьах сытан эмтэнэр 4 койкалаах фельдшерскай-акушерскай пуун дьиэтэ тутуллан µлэ5э киирбитэ.

        1947 сылтан «1941-45 сс. А5а дойдуну кемµскµµр Улуу сэриигэ» килбиэннээх µлэтин иьин мэтээлинэн на5араадаламмыт, кэлин доруобуйа харыстабылын туйгуна буолбут Капитолина Николаевна Борисова биэлсэринэн µлэлээбитэ, кинини кытта акушерка Анна Афанасьевна Замятина µлэлээбитэ. Кинилэри солбуйан Егор Николаевич Андросов, Вера Петровна Румянцева, Мария Ивановна Гоголева, Мария Александровна Куличкина, Анна Иннокентьевна Соловьева, Анна Афанасьевна Томская µтµе суобастаахтык µлэлээн дьон махталын ылбыттара. Оччотоо5уга нэьилиэк дьоно  Кириэьинэн, Быдьынанан, Кэнкэрэмэнэн, Кµрэн Атынан, Бээлээнинэн, Буксуурунан, Элэьининэн, Илимиттэнэн, Ойуун Умсарынан, Хоту Эбэнэн тар±анан олороллоро. Сэллик ыарыы, трахома курдук сыстыганнаах ыарыылар ере турбут кэмнэрэ этилэр, дьахталлары кииннээн теретµµ суо5а, эмп-томп тиийбэтэ. Онон биэлсэрдэр биир сиэстирэтэ суох эмтээьини, профилактическай µлэни, ырааьырдар-чэбдигирдэр µлэлэри, нэьилиэнньэ5э ейдетµµ µлэтин барытын бэйэлэрэ толороллоро, нэьилиэк оло5ор актыыбынайдык кытталлара.

Дµпсµннээ5и МТС-тан хаалбыт уопсай дьиэлэри атыылаьан, холкуостаахтар ситэрэн, ол базатыгар 1961 сыллаахха. 10 куойкалаах учаастактаа±ы балыыьа, 1959 сыллаахха. дьааьыла аьыллыбыттара. Олох сайдан, ыччат µерэхтэнэн балыыьа5а µрдµк µерэхтээх быраастар утуу-субуу кэлэн µлэлээбиттэрэ, балыыьа5а, дьааьыла5а септеех кадрдар бэлэмнэнэн медицинскэй сиэстирэлэр керµллµбµттэрэ. Оччотоо5у кэмнэ специалистар тиийбэттэринэн киин уобаластартан кэлэн µлэлээбиттэрэ Топорова Надежда Кузьминична, Зарипова Зульфира Кутузовна, Гончаров Александр Владимирович у.д.а. Саха Государственнай университета медицинскэй кадрдары бэлэмниир буолуо5уттан Баишева Татьяна Степановна, Шепелева Клара Филипповна, Находкина Лидия Михайловна, Афанасьев Ким Алексеевич, Константинова Мария Саввична, Брызгалов Николай Николаевич, Румянцева Мария Романовна курдук киэн билиилээх, олохтоох быраастар кэлэн µлэлээн барбыттара. Кинилэргэ кемелеьееччµлэринэн ер сылларга сиэстэрэнэн µлэлээбит Антонина Гаврильева, Клара Румянцева, Екатерина Ушницкая, Розалия Пестрякова, Марфа Оконешникова у.д.а. буолаллара. Ыары´ахха амарах сы´ыаннаах санитаркалар Евдокия Голикова, Ольга Румянцева, Анна Алексеева, Анна Матвеева, Мария Гоголева у.д.а. нэьилиэнньэ махталын ылаллара. Уьун сылларга завхоьунан Константинов Гаврил Александрович µлэлээн, балыыьа материальнай базатын бе5ергетµµгэ кµµс-кеме буолбута. Онтон минньигэс астаах повардар Парасковья Сивцеваны, Анна Монастыршинаны, беьуелэк дьоно махтана ахталлар.

 Учаастактаа5ы балыыьа буолуо5уттан 35 сыл устата дьон доруобуйатын туруга тупсарыгар араас ерµттээх µлэлэр ыытыллаллар: нэьилиэнньэ хас I-дии киьитэ уопсай медицинскэй керµµнэн хабыллан сµьµех, сµрэх, куртах, хаан баттааьына, анемия курдук ыарыыларынан учуокка ылыллан хонтуруолга сылдьаллар. 1989 сылтан сана стационарнай куорпус аьыллан 15 куойка5а ыарыьахтары сытыаран эмтиир буоллулар. Ыал барыта чел олохтоох, чэгиэн-чэбдик буоларын туьугар араас ыарыылар утары профилактическай уонна былааннаах прививкалар, 1-гэр диэри саастаах кыра о±олору нэдиэлэ аайы дьиэлэринэн кэрийэн медицинскэй керµµ; о5олору, кырдьа5астары сылга 2-тэ бµттµµн бэрэбиэркэ, диспансеризациялаа´ын ыытыллар. Ол тµмµгэр, 1992 сылга тэннээтэххэ 1996 сылга елµµ-сµтµµ ахсаана 2-3 тегµл аччатылынна, сыстыганнаах ыарыылар а5ыйаатылар, кыра о5олор сэбиргэхтэринэн ыарыылара, бронха тымныйыыта лаппа аччатылынна. 1993 сылтан Найахыга Арсентьева Анастасия Тарасовна диэн идэлээх специалист кэлиэ±иттэн нэьилиэнньэ±э олус наадалаах биохимическай анализ оноьуллар буолла.Атын нэьилиэктэргэ тэннээтэххэ, ити ертµнэн биьиги нэьилиэнньэбит ордук балаьыанньа5а олорор.

        80-90-с сылларга, эбэтэр µйэ кирбиитин кэмигэр, кэлин сылларга ортотунан стационарга 300 киьи, ол эбэтэр 4-5 тыьыынча кµн сытан эмтэнэн тахсаллар. Бу дьо5ус коллективы µлэ5э бэриниилээх, ыарыьахтарга µтµе сыьыаннаах, идэлэрин µчµгэйдик баьылаабыт быраастар Фомина Анастасия Васильевна, Голикова Анна Степановна салайан µлэлэтэллэр. Оттон сылаас-сымна±ас илиилэринэн бары процедуралары кэмигэр онорон ыарыыны чэпчэтэр сиэстэрэлэргэ: 28 сыл ыстаастаах II категориялаах Лидия Кирсановна Решетникова, 13 сыл стажтаах фармацевт идэлээх Людмила Николаевна Лугинова±а, 7-лии сыл стажтаах категориялаах Надежда Егоровна, Вилора Петровна Румянцеваларга ыары´ахтар махталлара улахан. Оттон балыыьа5а ыарыьахтар септеех усулуобуйа5а сытан µтµерэн тахсалларыгар, палаталар ыраастарыгар, ыарыьахтары керµµгэ-истиигэ 10-тан тахсалыы сыл µлэлээбит санитаркалары Анна Михайловна Гуляева±а, Матрена Николаевна Охлопкова±а, Галина Афанасьевна Рожина±а истин иьирэх тыллары тиэрдэбит.

        Олохтоох дьаьалта ертµттэн Учаастактаа5ы балыыьа µлэтэ-хамнаьа тупсарыгар теье да µп-харчы кырыымчык буолтун иьин, кемелеье сатыыбыт. Ол курдук, 1995 сылтан беьуелэк ортотугар амбулатория аьыллан, дьон-сэргэ кердерерµгэр-эмтэнэригэр табыгастаах усулуобуйа тэрилиннэ.  Ол таьынан балыыьа объектарын ититии, коммунальнай енелерµн иьин телебµр, «Суьал кеме» массыынатын уматыгын, саппаас чааьын булууга µп киириититтэн керен оноьуллан иьэр.  

1993 сыл.